Erkan Saka
Yapay zeka araçlarını gündelik hayatımızın merkezine alırken, ekranın diğer tarafında sadece kodların, nöral ağların ve otonom algoritmaların olduğunu varsayıyoruz. Çoğumuz ChatGPT’yi bir asistan, iş arkadaşı, bir terapist veya dijital bir sırdaş olarak kullanıyoruz. Ancak 404 Media tarafından yayınlanan araştırmacı gazetecilik raporu, bu “mahremiyet” algısının büyük bir illüzyon olabileceğini gözler önüne seriyor. Sızdırılan şirket içi belgelere göre, OpenAI tarafından yürütülen gizli bir proje kapsamında yüzlerce sözleşmeli çalışan, gerçek kullanıcıların ChatGPT istemlerini (prompts) ve tüm sohbet kayıtlarını okuyor.
Project Lily Nedir? İnsan Etiketleyicilerin Görünmeyen Emeği
OpenAI belgelerinde “Project Lily” olarak adlandırılan bu program, yapay zeka modellerinin “İnsan Geri Bildirimiyle Pekiştirmeli Öğrenme” (RLHF – Reinforcement Learning from Human Feedback) yöntemiyle eğitilmesini amaçlıyor. Value Add Pulse’un analizine göre, makine öğreniminde bu tür “veri etiketleme” ve “insan değerlendirmesi” (human review) süreçleri sektörün standart bir uygulaması. Google, Meta ve Anthropic gibi diğer devler de benzer yöntemler kullanıyor. Ancak asıl tartışma yaratan sorun; 900 milyondan fazla aktif kullanıcısı olan bir uygulamanın (ChatGPT), tüketicilerin gecenin bir yarısı girdiği en mahrem diyalogları bile bu denli yoğun bir şekilde insan gözetişine açmış olması.
Çalışanlar Sohbetlerinizi Neden Okuyor?
Peki, OpenAI çalışanları sohbetlerinizi okuyup ne yapıyor? Tom’s Hardware’in sızıntıdan aktardığı detaylara göre, bu incelemenin temel hedeflerinden biri yapay zekanın “aşırı dalkavuk” (sycophancy) olmasını engellemek ve modeli “insanlaştırmaktan” (antropomorfizm) kaçınmak. Sözleşmeli değerlendiriciler, ChatGPT’nin kullanıcılara verdiği yanıtları belirli bir ölçeğe göre puanlıyor. Modelin sahte duygular sergilemesi, gereksiz emojiler kullanması veya kullanıcının hatalı görüşlerine sırf onu onaylamak adına katılması engellenmeye çalışılıyor. Bu kalite kontrolü, modelin daha güvenilir olmasını sağlasa da işin gizlilik faturası oldukça ağır.
Gizlilik ve Algoritmik Yönetişim Krizi
İşin bizi en çok ilgilendiren boyutu, bağlamın ve kişisel verilerin korunması. OpenAI, sohbetlerin insan çalışanların önüne düşmeden önce isimlerin ve kişisel bilgilerin otomatik bir gizlilik filtresinden geçirilerek temizlendiğini (scrubbing) iddia ediyor. Ancak şirket, hassas detayların filtreyi aşabildiğini de itiraf etmiş durumda. Hele ki bir kullanıcı; sağlık durumu, iş yeri sırları, girdiği krizler veya psikolojik problemleri hakkında yapay zekaya dert yandığında, bağlamdan ötürü anonimlik tamamen ortadan kalkabiliyor.
Yeni medya platformlarında uzun süredir tartıştığımız “ücretsiz hizmetlerde ürün aslında sizsiniz” mottosu, bugün üretken yapay zekada “ücretsiz veya ucuz modellerde eğitim verisi sizsiniz” şekline evrilmiş durumda. Makine öğreniminin o pürüzsüz dil yeteneklerinin arkasında, ucuz iş gücüyle çalışan binlerce insanın veri etiketleme mesaisi yatıyor.
Verilerinizi Korumak İçin Ne Yapmalısınız?
Eğer yapay zeka ile yaptığınız yazışmaların “Project Lily” gibi projelerde gerçek insanlar tarafından okunmasını istemiyorsanız, hesap ayarlarınıza müdahale etmeniz gerekiyor. OpenAI’nin resmi güvenlik politikalarına göre; Enterprise (Kurumsal) veya Edu (Eğitim) gibi hesaplarda verilerin eğitim için kullanımı varsayılan olarak kapalı. Ancak Ücretsiz (Free) veya Plus kullanıcısıysanız verileriniz varsayılan olarak havuzda toplanıyor.
Bu durumu değiştirmek için şu adımları izleyebilirsiniz:
- ChatGPT ekranının sol alt veya sağ üst köşesindeki profilinize tıklayın.
- Settings (Ayarlar) > Data Controls (Veri Kontrolleri) menüsüne gidin.
- Buradaki “Improve the model for everyone” (Modeli herkes için iyileştir) seçeneğini kapalı (off) duruma getirin.
Günün sonunda üretken yapay zekanın “güvenliği” ile “kullanıcı gizliliği” arasındaki bu gerilim, önümüzdeki yılların en büyük teknoloji politikaları tartışması olmaya devam edecek. SosyalKafa olarak tavsiyemiz; dijital sistemlere ne tür sırlarınızı emanet ettiğinizi her zaman iki kez düşünmenizdir.
