Lara Basalak
Televizyonda izlediğimiz diziler sadece hikâye anlatmıyor. İlişkileri, gücü, acıyı ve krizleri “normalmiş” gibi göstererek bizi yavaş yavaş buna alıştırıyor. Fark etsek de etmesek de.
İzlemek Artık Sadece İzlemek Değil
Bugün medya izleyicisi olmak, sadece ekran karşısında vakit geçirmek anlamına gelmiyor. İzlerken bir yandan kafa dağıtıyoruz, bir yandan da yaşadığımız toplumu, ilişkileri ve hayatın kendisini anlamaya çalışıyoruz. Çünkü Türkiye’de televizyon, gündelik hayatla sürekli temas hâlinde.
Bazen bir sahneye eskisi kadar şaşırmadığımı fark ediyorum. O an durup düşününce, bunun sadece alışmakla ilgili olmadığını anlıyorum. Aynı şeyleri tekrar tekrar görmek, neyin normal kabul edildiğini de yavaş yavaş değiştiriyor.
Bahar Bitti Ama Anlattıkları Bitmedi
Geçen akşam final yapan Bahar, son dönemde çok konuşulan dizilerden biriydi. Yeniden ayağa kalkan, hayatını baştan kurmaya çalışan bir kadın hikâyesi izledik. İlk bakışta güçlü bir anlatı gibiydi.
Ama dikkatle bakınca, bu gücün belli sınırları olduğunu görmek zor değil. Bahar güçlüydü ama sürekli sınanıyordu. Sabırlı olması, idare etmesi, dengeyi koruması bekleniyordu. Kadın karakter güçlenebiliyor ama bu güç çoğu zaman kontrollü bir alanda kalıyor. Televizyonda sıkça karşılaştığımız bir durum bu.
İlişkiler: Sorunlu Ama Alışıldık
Bugün dizilerde sağlıklı ilişkiler istisna gibi duruyor. Kıskançlık, baskı, kontrol ve manipülasyon neredeyse standart anlatı unsurlarına dönüşmüş durumda. Üstelik bu sorunlu hâller çoğu zaman romantik bir dille sunuluyor.
İzlerken “olur böyle şeyler” dediğimiz anlar çoğaldıkça, bu ilişkilerin ne kadar problemli olduğunu fark etmek zorlaşıyor. Sorunlu olan, tekrar edildikçe sıradanlaşıyor.
İktidar Her Yerde
Dizilerde iktidar sadece patronlarda ya da aile büyüklerinde karşımıza çıkmıyor. Evlerin içinde, ilişkilerin ortasında, gündelik konuşmalarda da var. Kimin sözünün geçtiği, kimin sustuğu, kimin karar verdiği sürekli tekrar eden bir düzen olarak sunuluyor.
Bu tekrarlar zamanla görünmez hâle geliyor. Sorgulamak yerine kabullenmeye başlıyoruz. Çünkü tanıdık olan, çoğu zaman daha az rahatsız ediyor.
Krize Alışmak
Haberlerde kriz, dizilerde dram hiç bitmiyor. Hastalıklar, kavgalar, büyük kopuşlar, sert sahneler… Hepsi hayatın olağan parçaları gibi sunuluyor. Bir noktadan sonra daha fazlasını bekler hâle geliyoruz.
Daha az şaşırmak, daha çabuk kabullenmek, daha hızlı unutmak… Bu da normalleşmenin başka bir yüzü.
Sosyal Medya Bu Süreci Hızlandırıyor
Televizyonda izlediğimiz sahneler sosyal medyada defalarca karşımıza çıkıyor. Kısa videolar, replikler, yorumlar… İzlemesek bile maruz kalıyoruz. Algoritmalar da benzer içerikleri önümüze düşürerek bu döngüyü hızlandırıyor.
Böylece aynı temalar, aynı ilişkiler ve aynı tepkiler sürekli pekişiyor.
Bir Süre Sonra Garip Gelmemeye Başlıyor
Televizyonda izlediğimiz şeyler bir noktadan sonra şaşırtmamaya başlıyor. Başta tuhaf gelen ilişkiler, sert tepkiler ya da sınırları zorlayan sahneler zamanla tanıdıklaşıyor. Çünkü aynı durumları farklı dizilerde, benzer hikâyelerde tekrar tekrar görüyoruz.
İzledikçe alışıyoruz. Alıştıkça da sorgulama eşiğimiz düşüyor. “Bu da böyle” dediğimiz anlar çoğalıyor. Belki her izlediğimizi içselleştirmiyoruz ama sürekli maruz kalmanın bizi etkilediğini de inkâr edemiyoruz.
Bugün izlediğimiz diziler sadece hikâye anlatmıyor. Neye alışmamız gerektiğini de yavaş yavaş öğretiyor. İlişkilerdeki dengesizlikleri, iktidarı, susmayı ve kabullenmeyi.
İşin ironik tarafı şu: Bunların farkında olsak bile, akşam yine aynı saatte televizyonu açıyoruz. Çünkü bazen normalleştiğini bildiğimiz şeyler bile, izlenmeye devam ediyor.
Zeynep Oltu