Yapay Zeka İnsanı Tembelleştiriyor mu?

Yapay zeka artık hayatımızda oldukça yaygın kullanılıyor. Farkında olmadan her yerde: ödevlerimizde, mail taslaklarımızda, sunumlarımızda, makalelerimizde hatta hangi filmi izleyeceğimize karar verirken bile. Her şeye “AI halleder” demeye o kadar alıştık ki bazen şu soruyu kendimize sormamız gerekiyor: “Biz mi yapay zekayı kullanıyoruz, yoksa yapay zeka mı bizim yerimize düşünüyor?”

Son yıllarda “Yapay zeka insanı tembelleştiriyor” cümlesi sık sık karşımıza çıkıyor. Ama belki de asıl soru şu olmalı: Tembellik mi arttı, yoksa yapay zekanın konforuna çok mu alıştık?

Hız Çağı: Bir Şeyi Düşünmek Artık Geçmişte Kaldı

Eskiden ödev yaparken ya da en basitinden hangi filmi izlemek istediğimize kendimiz karar veriyorduk, üzerine düşünüyorduk. Ödev yaparken, bir makale yazarken emek harcıyorduk. Ama artık bir işe emek vermek geçmişte kaldı. Birçok kişi ChatGpt’ye “bana essay yaz” diyor ve bu saniyeler içinde halloluyor. Eskiden belki de saatlerimiz harcardık bir essay yazmak, bir proje yapmak için. Aslında bu biraz da insanların tembel olmasından değil herkesin sistemin hızlı olmasına alışmasıdan kaynaklanıyor. Hızlandıkça düşünmeye ayırdığımız süre azalıyor ve düşünmeyi azalttıkça zamanla düşünme kası zayıflıyor.

Berlin Teknik Üniversitesi Araştırması

Berlin Teknik Üniversitesi’nin robotlarla çalışma üzerine yaptığı araştırma da bu tartışmayı destekliyor. Araştırmada insanlar bir robotla birlikte görev aldığında, performanslarının tek başlarına çalıştıklarında ki duruma kıyasla belirgin şekilde düştüğü görülüyor. Bilim insanları, bu durumu “sosyal aylaklık” kavramıyla açıklıyor. Yani robotun varlığı insanların kendi çabalarını geri çekmesine yol açabiliyor. Araştırmadaki uzmanlardan biri, “Birlikte çalışmak insanları iyi performans göstermeleri için motive edebilir ama aynı zamanda bireysel katkıların görünür olmaması nedeniyle motivasyon kaybına da yol açabilir” diye ekledi. Kısacası teknoloji bize yardımcı oldukça, sorumluluğu da fark etmeden ona devretme eğilimi gösterebiliyoruz.

Tembellik mi, Yeni Nesil Verimlilik mi?

Aslına bence bu tartışmanın bir diğer yüzü daha var: Yapay zeka bizi tembelleştiriyor mu yoksa gereksiz işleri ortadan mı kaldırıyor? Eskiden bir araştırma yapmak saatler sürerdi. Kaynak bul, kaynaklar güvenilir olsun, kaynakları karşılaştır… Sonuç olarak bir araştırma saatler sürebiliyordu. Şimdi ise bu saatler süren araştırmalar dakikalara indi. Bir Yapay zeka uygulamasına araştırma başlığını söyleyince sana bir sürü kaynak listeliyor, istersen anlatıyor, üzerine o kaynaklardan sunum bile hazırlıyor. Yani aslında “tembellik” diye gördüğümüz şeylerin bir kısmı verimliliğin evrimi de olabilir. Tabi bunun yanında bir tehlike de var. Eğer gereksiz uğraş gördüğümüz her şeyi yapay zekaya yaptırırsak bir süre sonra basir bir araştırmayı bile kendimiz yapamayacak hale gelebiliriz. Hatta bence bu tembelliğin bile ötesinde bir problem.