Gökhan Korkmaz
8 Mart’ta binlerce kadın ve LGBTİ+, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı taleplerini dile getirmek için Türkiye’nin dört bir yanında sokaklara çıkacak. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde bir açıklama yayımlayan Uluslararası Af Örgütü, yetkilileri barışçıl protesto hakkının korunması ve kolaylaştırılması konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı.
8 Mart’ta binlerce kadın ve LGBTİ+, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı taleplerini dile getirmek için Türkiye’nin dört bir yanında sokaklarda olmaya hazırlanıyor. Uluslararası Af Örgütü, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde bir açıklama yayımlayarak, yetkilileri barışçıl protesto hakkının korunması ve kolaylaştırılması konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı.
Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Direktörü Ruhat Sena Akşener, konuyla ilgili şunları söyledi:
“Son dokuz yıldır, İstanbul’daki Dünya Kadınlar Günü yürüyüşü yasaklanıyor veya bu günü kutlamak için bir araya gelmeye çalışan barışçıl göstericiler polis müdahalesiyle karşı karşıya kalıyor, hukuka aykırı gözaltı ve kovuşturmalara maruz bırakılıyorlar.
Yetkililerin tüm hukuka aykırı uygulamalarına rağmen kadın hakları ve LGBTİ+ hakları savunucuları, 8 Mart’ta bir araya gelmeyi sürdürüyor ve barışçıl protesto haklarını kullanmaya, toplumsal cinsiyet eşitliği taleplerini duyurmak için sokaklarda mücadeleye devam ediyorlar.
Barışçıl protesto hakkının kullanımı, Türkiye Anayasası’nda da tanımlandığı üzere, yetkililerin iznine tabi değildir. Devletler, barışçıl protestocuları koruma ve barışçıl protesto hakkının kullanımını kolaylaştırma konularında pozitif yükümlülüğe sahiptir.
Ancak İstanbul’da 1 Mayıs protestoları, Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın haftalık buluşmaları, Onur Yürüyüşleri gibi 8 Mart Feminist Gece Yürüyüşleri de uzun yıllardır resmi veya fiili yasaklarla engelleniyor, sembolik bir anlam taşıyan Taksim Meydanı protestolara kapatılıyor.
Yetkililer, önceki yıllarda kolluk kuvvetlerinin barışçıl protestoculara uyguladığı şiddet ve keyfi gözaltıların tekrarlanmamasını sağlamalı. 8 Mart protestolarına yönelik hukuka aykırı yasaklamalar uygulamamalı, uluslararası hukuk ve Türkiye yasaları uyarınca protestocuları koruma yükümlülüğüne uygun davranmalıdır.”
Ne olmuştu?
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, İstanbul Valiliği’nin ve Beyoğlu Kaymakamlığı’nın 8 Mart 2022 Feminist Gece Yürüyüşü’nü yasaklama kararlarını 2024 yılında iptal etti. Mahkeme, barışçıl protesto hakkının, düzenleyicilerin protestonun amacına en iyi hizmet edecek yeri seçme hakkını da içerdiğini ifade etti. Ayrıca söz konusu yasakların, protestonun düzenleneceği mekânı seçme hakkı da dahil olmak üzere barışçıl toplanma hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme kararına rağmen, Beyoğlu Kaymakamlığı, 2025’te 8 Mart Yürüyüşü’nün “kamu düzeni ve toplumsal barışı bozabilecek eylemlere sebebiyet verebileceğini” belirterek, Taksim Meydanı da dahil olmak üzere Beyoğlu ilçesindeki tüm meydan, cadde ve alanlarda toplantı ve gösteri yürüyüşü yapılmasını yasakladığını duyurdu.
