Erkan Saka
Sinema dünyasının kalbi her yıl olduğu gibi bu yıl da Fransız Rivierası’nda atıyor. Ancak 79. Cannes Film Festivali, bu kez sadece şık elbiseler, yıldız oyuncular ve görkemli prömiyerlerle değil; beyaz perdeyi kökünden sarsan teknolojik bir krizle açılışını yaptı. Hollywood’daki tarihi senarist ve oyuncu grevlerinin ardından sinema endüstrisinin en büyük “varoluşsal tehdidi” haline gelen üretken yapay zekâ (Generative AI), Cannes’ın bu yılki ana gündem maddesi oldu.
Festival yönetimi, bir yandan insan yaratıcılığını korumak adına sert barikatlar örerken, diğer yandan teknoloji devleriyle yapılan sponsorluk anlaşmaları nedeniyle sinema eleştirmenleri ve sanatçılar tarafından çelişkili adımlar atmakla eleştiriliyor.
“Yapay Zekâ Taklit Edebilir Ama Derin Duygular Hissedemez”
Cannes Film Festivali Direktörü Thierry Frémaux, festivalin açılışında yaptığı açıklamalarda yapay zekâ teknolojilerine karşı çok net bir duruş sergiledi. Festival yönetiminin aldığı radikal kararla, tamamen yapay zekâ ile üretilen içerik ve filmlerin ana yarışmaya (Altın Palmiye için yarışan resmi seçkiye) kabul edilmeyeceği duyuruldu. Frémaux, “Yapay zekâ taklit edebilir ama derin duygular hissedemez” diyerek Cannes’ın dijital çağda insan emeğinin ve “organik sanatın” son kalesi olmaya devam edeceğini vurguladı.
Ancak bu açıklamalara rağmen festival koridorlarında endişe hakim. Sektör temsilcileri, yapay zekânın üretim maliyetlerini düşürme potansiyeli karşısında bağımsız sinemanın nasıl hayatta kalacağını tartışıyor. Uzmanlara göre, birkaç yıl içinde sıradan bir kullanıcı bile bodrum katında oturup Marvel kalitesinde görsel efektlere sahip filmler üretebilecek hale gelecek.
Meta Sponsorluğu ve Steven Soderbergh’in “Yapay Zekâ” Lennon’ı Tartışma Yarattı
Cannes’ın yapay zekâya karşı resmi olarak mesafeli duruşu, festivalin arka kapısında dönen devasa ticari anlaşmalarla çelişiyor. Festival yönetimi, sosyal medya ve yapay zekâ yatırımlarıyla bilinen teknoloji devi Meta ile çok yıllık büyük bir sponsorluk anlaşması imzaladı. Meta, festival boyunca Majestic Hotel’de kurduğu merkezde en yeni yapay zekâ destekli video oluşturma araçlarını sergiliyor.
Bu iş birliğinin en somut ve tartışmalı meyvesi ise Oscar ödüllü ünlü yönetmen Steven Soderbergh’in festivalde prömiyerini yapan “John Lennon: The Last Interview” (John Lennon: Son Röportaj) adlı belgeseli oldu. Soderbergh, suikasta kurban giden efsanevi müzisyen John Lennon ve eşi Yoko Ono’nun geçmişteki ses ve görüntülerini Meta’nın yapay zekâ araçlarıyla yeniden üretti. Filmin yaklaşık %10’unun tamamen yapay zekâ tarafından oluşturulması, Cannes’daki sinema eleştirmenleri tarafından sert şekilde eleştirildi. Ancak daha önce filmlerini iPhone ile çekerek yenilikçiliğini kanıtlayan Soderbergh, yaratıcı insanların yapay zekâ sınırlarını sonuna kadar zorlaması ve izleyicinin buna vereceği tepkiyi ölçmesi gerektiğine inanıyor.
Sektör İkiye Bölündü: “Kaybedilecek Bir Savaş mı, Yoksa Kaçınılmaz Bir Evrim mi?”
Festivalin bu yılki jürisinde yer alan ünlü aktör ve yönetmenlerin yapay zekâya yaklaşımı ise sinema dünyasındaki derin bölünmeyi gözler önüne seriyor:
- Demi Moore: Festival jürisinde yer alan Hollywood yıldızı Demi Moore, yapay zekâya karşı savaşmanın artık gerçekçi olmadığını belirterek çarpıcı bir yorumda bulundu. Moore’a göre, yapay zekâ artık hayatımızın ve sektörün kaçınılmaz bir gerçeği ve ona karşı topyekûn savaş açmak “kaybedilecek bir savaş”. Önemli olanın bu teknolojiyi nasıl etik bir şekilde yöneteceğimiz olduğunu savunuyor.
- Peter Jackson: Yüzüklerin Efendisi’nin yönetmeni Peter Jackson ise teknolojiye daha iyimser yaklaşanlardan. Jackson, yapay zekâdan nefret etmediğini, sinema endüstrisinin ciddi bir teknolojik evrime ihtiyacı olduğunu ve bu araçların doğru kullanıldığında yaratıcılığı körükleyeceğini ifade ediyor.
- James Gray: Yönetmen James Gray ise duruma daha felsefi yaklaşıyor. Yapay zekânın hiçbir zaman insanın ruhunu, o “sonsuz boşluğu” taklit edemeyeceğini söyleyen Gray, genç sinemacılara şu tavsiyede bulunuyor: “Gençler yapay zekâ kodlamayı değil, insan ruhunu anlamak için boş zamanlarında Tolstoy okumalı ve beşeri bilimler çalışmalı.”
Gelecekte Bizi Ne Bekliyor? “Organik Sinema” Etiketleri mi?
Cannes Film Festivali’nde ortaya atılan en ilginç fikirlerden biri de gelecekte filmlerin tıpkı organik gıdalar veya şaraplar gibi sertifikalandırılması oldu. Yapay zekâ manipülasyonunun ve sahte oyuncuların (AI-generated actors) arttığı bir dünyada, sinema salonlarında “Bu filmde hiçbir yapay zekâ aracı kullanılmamıştır; %100 insan emeğiyle üretilmiştir” ibareli logolar veya etiketler görmek şaşırtıcı olmayacak.
Cannes, teknoloji şirketlerinin milyar dolarlık yatırımları ile sanatçıların fikri mülkiyet hakları arasında bir denge bulmaya çalışıyor. Kesin olan tek bir şey var: Beyaz perde artık sadece senaryoların değil, algoritmaların da savaştığı yeni bir cephe hattı.
